Mısır, sıcak mevsimde hızla gelişen ve doğru koşullarda bol ürün veren bir bitkidir. Bahçede yetiştirilen şeker mısırı, koçanlar zamanında toplandığında taze ve tatlı bir lezzet sunar. Güçlü gövde, düzgün koçan ve dolgun taneler için güneş, besin, su ve başarılı tozlaşma birlikte sağlanmalıdır.
Mısırın diğer birçok sebzeden ayrılan önemli özelliği rüzgârla tozlaşmasıdır. Bu nedenle birkaç bitkiyi uzun bir sıra hâlinde ekmek yerine kısa sıralardan oluşan bir blok kurmak gerekir. Ekim düzeni doğru planlandığında püsküllere daha fazla polen ulaşır ve koçanlarda boş tane sıraları azalır.
Mısır Yetiştirmek İçin Hangi Koşullar Gerekir?
Mısır sıcak toprağı ve uzun güneşlenme süresini sever. Tohumlar soğuk ve ıslak zeminde yavaş çimlenir, hatta çürüyebilir. Don riski geçmeden yapılan ekim genç bitkilerin gelişimini durdurabilir. Bu yüzden takvim kadar toprağın gerçek sıcaklığı da dikkate alınmalıdır.
Bahçenin sert rüzgâra tamamen açık bölümleri uzun gövdelerde yatmaya neden olabilir. Yine de alanın havasız kalmaması gerekir. Güneş alan, hava dolaşımı bulunan ve su birikmeyen bir bölüm mısır için uygundur.
Mısır Ne Zaman Ekilir?
Mısır, toprak sıcaklığı yaklaşık 10-12 dereceye ulaştığında çimlenebilir. Daha hızlı ve düzenli çıkış için biraz daha sıcak zemin tercih edilir. Mayıs ayında bahçeye ne ekilir planı yapılırken mısır, don tehlikesi sona eren birçok bölgede öne çıkan seçeneklerden biridir. Serin ve yüksek bölgelerde ekim hazirana yaklaşabilir.
Hasat dönemini uzatmak için aynı çeşitten iki veya üç hafta arayla küçük gruplar ekilebilir. Birbirinden farklı olgunlaşma süresine sahip çeşitler de kullanılabilir. Ancak tatlı mısır çeşitlerinin aynı anda çiçek açan yemlik mısırlarla yakın yetiştirilmesi tane kalitesini etkileyebilir.
Mısır Günde Kaç Saat Güneş Almalıdır?
Mısırın günde en az altı ila sekiz saat doğrudan güneş alması gerekir. Yetersiz ışıkta gövdeler ince ve zayıf kalabilir. Koçan oluşumu azalabilir veya olgunlaşma gecikebilir. Sabah güneşi alan bir yer, yaprakların gece neminden daha hızlı kurtulmasına da yardımcı olur.
Bitkinin boyu dikkate alınarak bahçedeki yeri belirlenmelidir. Uzun mısırlar kuzey yarımkürede genellikle kısa sebzelerin kuzey tarafına ekilirse oluşturdukları gölge daha sınırlı kalır. Yine de gün içindeki güneş yönü bahçede gözlemlenmelidir.
Mısır İçin Toprak Nasıl Hazırlanır?
Mısır hızlı büyüdüğü için besin bakımından zengin, derin ve geçirgen toprak ister. Ekim alanı önceden bellenmeli, sıkışmış tabaka gevşetilmeli ve çok yıllık yabancı ot kökleri temizlenmelidir. Yağmurdan sonra uzun süre su tutan bir bölüm kullanılmamalıdır.
Toprak analizi pH ve besin düzeyini gösterir. Sonuca göre düzenleme yapmak, rastgele ve yüksek miktarda gübre vermekten daha güvenlidir. Aşırı gübreleme kökleri yakabilir, bitkinin dengesini bozabilir ve çevreye zarar verebilir.
Toprağın Yapısı ve Besin Düzeyi Nasıl Olmalıdır?
Mısır, organik maddece zengin ve nemi korurken fazla suyu uzaklaştıran toprağa iyi uyum sağlar. Bahçe toprağı nasıl olmalı sorusundaki hava, su ve besin dengesi mısır yatağı için de temel ölçüdür. Çok kumlu toprak hızla kururken ağır kil köklerin havasız kalmasına neden olabilir.
Hafif asidik ile nötre yakın pH çoğu çeşit için uygundur. pH uygun olmadığında toprakta bulunan bazı besinler bitki tarafından yeterince alınamaz. Kireç veya kükürt gibi düzenleyiciler yalnızca analiz sonucuna göre kullanılmalıdır.
Ekim Öncesinde Organik Madde Nasıl Eklenir?
İyi olgunlaşmış kompost ekimden birkaç hafta önce toprağın üst katmanına karıştırılabilir. Kompost hem yapıyı iyileştirir hem de besinlerin yavaşça kullanılmasına katkı sağlar. Taze hayvan gübresi tohuma ve genç köklere temas ettirilmemelidir.
Mısır azota ihtiyaç duysa da bütün gübreyi ekim anında vermek doğru değildir. Gelişim sırasında, özellikle bitkiler diz boyuna yaklaşırken toprağın durumuna göre ek besleme yapılabilir. Gübre gövdeye değdirilmeden sıra yanına uygulanmalı ve ardından sulanmalıdır.
Mısır Tohumu Bahçeye Nasıl Ekilir?
Mısır kökleri şaşırtılmaktan hoşlanmadığı için çoğu bahçede doğrudan yerine ekilir. Toprak hazırlanıp düzlendikten sonra kısa sıralar işaretlenir. Tohumlar yerleştirilir, üzerleri ince toprakla kapatılır ve hafifçe sulanır. Güçlü su akışı tohumu yerinden oynatabileceği için kullanılmamalıdır.
Çıkıştan sonra aynı noktada birden fazla fide varsa en güçlü bitki bırakılır. Seyreltme sırasında diğer fide çekilmek yerine toprak hizasından kesilebilir. Böylece korunacak bitkinin kökleri sarsılmaz.
Tohumlar Hangi Derinlik ve Aralıkla Ekilir?
Tohumlar toprağın yapısına bağlı olarak yaklaşık üç ila beş santimetre derine ekilebilir. Ağır ve serin toprakta daha yüzeysel, hafif ve çabuk kuruyan toprakta biraz daha derin ekim yapılabilir. Çok yüzeyde kalan tohum kuruyabilir veya kuşlar tarafından alınabilir.
Bitkiler arasında yaklaşık 20-30 santimetre, sıralar arasında 60-75 santimetre bırakmak ev bahçelerinde uygun olabilir. Çeşidin boyu ve üreticinin önerisi kesin aralığı belirler. Fazla sık ekim su ve besin rekabetini artırır.
Mısır Neden Tek Sıra Yerine Blok Hâlinde Ekilir?
Bitkinin tepesindeki erkek çiçeklerden yayılan polen, rüzgârla koçanın püsküllerine taşınır. Her püskül bir taneyle bağlantılıdır. Yeterli polen ulaşmayan püsküllerin karşısında tane gelişmez. Tek ve uzun bir sırada polenin büyük bölümü bitkilerden uzağa savrulabilir.
En az üç veya dört kısa sıra yan yana ekildiğinde bitkilerin birbirini tozlaştırma ihtimali artar. Çok küçük bahçelerde çiçeklenme sırasında gövdeleri hafifçe sallamak polenin yayılmasına yardımcı olabilir. Bu işlem kuru havada yapılmalıdır.
Mısırın Sulama ve Gübreleme Düzeni Nasıl Olmalıdır?
Mısırın yüzeye yakın kökleri bulunduğu için uzun süreli kuraklık gelişimi yavaşlatır. Sulama toprağı yalnızca üstten ıslatmak yerine kök derinliğine ulaşmalıdır. Saman veya kuru otla yapılan ince bir malç tabakası nem kaybını ve yabancı ot çıkışını azaltabilir.
Yabancı otlar fideler küçükken temizlenmelidir. Bitkiler büyüdüğünde kökler çevreye yayıldığı için derin çapalama zarar verebilir. Gövdelerin dibine hafifçe toprak çekmek rüzgâra karşı desteği artırabilir, ancak kök boğazı aşırı kapatılmamalıdır.
Mısır Hangi Dönemlerde Daha Fazla Su İster?
Tepe püskülü çıkışı, koçan püsküllerinin oluşması ve tane doldurma dönemleri su açısından kritiktir. Bu aşamalarda toprağın uzun süre kuruması eksik tane oluşumuna ve küçük koçanlara neden olabilir. Sulama sabah saatlerinde, doğrudan kök bölgesine yapılmalıdır.
Her gün az miktarda su vermek yerine toprağın nemine göre daha derin sulama tercih edilir. Yağış, sıcaklık ve toprak yapısı sulama aralığını değiştirir. Sabit takvim yerine birkaç santimetre derindeki nem kontrol edilmelidir.
Sıcak Günlerde Bakım Alanı Nasıl Gölgelendirilir?
Mısır tam güneş ister; bitkilerin üzerine kalıcı gölge kurulması doğru değildir. Ancak yabancı ot temizliği, sulama ve hasat sırasında çalışan kişinin korunması gerekir. Ekim alanının kenarına yerleştirilen bir bahçe şemsiyesi, bakım aralarında gölgeli bir dinlenme noktası sağlayabilir.
Şemsiye mısır sıralarının ışığını kesmeyecek ve rüzgârda bitkilere çarpmayacak konumda sabitlenmelidir. Bakım işlerini sabah erken veya akşamüstü yapmak da sıcaklık yükünü azaltır.
Mısırda Tozlaşma ve Koçan Gelişimi Nasıl Desteklenir?
Başarılı tozlaşmanın ilk şartı blok ekimdir. Bunun yanında püskül döneminde bitkinin susuz kalmaması gerekir. Aşırı sıcak ve kuru hava polenin canlılığını azaltabilir. Aynı bloktaki bitkilerin benzer zamanda çiçek açması için ekimin mümkün olduğunca eşit derinlikte yapılması faydalıdır.
Koçan püskülleri kahverengiye döndüğünde tozlaşma büyük ölçüde tamamlanmıştır. Eksik taneli koçanlar genellikle yetersiz tozlaşma, düzensiz su veya besin stresiyle ilişkilidir. Bitki üzerinde çok sayıda zayıf yan sürgün görülmesi her zaman sorun değildir; bunları koparmak gövdeye zarar verebilir.
Kuşlar ve bazı böcekler süt olum dönemindeki koçanlara zarar verebilir. Koçan uçları düzenli kontrol edilmeli, zarar gören bölümler gecikmeden temizlenmelidir. Koruyucu ağ kullanılacaksa bitkinin hava almasını engellememeli ve canlıların ağa dolanmasına yol açmamalıdır. Kimyasal uygulamadan önce zararlının doğru belirlenmesi gerekir.
Mısırın Hasat Zamanı Nasıl Anlaşılır?
Şeker mısırı genellikle püsküller çıktıktan yaklaşık üç hafta sonra kontrol edilir. Püsküller kahverengileşir, koçan dolgunlaşır ve dış yapraklar hâlâ yeşil kalır. Bir taneye tırnakla hafifçe bastırıldığında süt kıvamında sıvı çıkması hasat zamanının yaklaştığını gösterir.
Şeffaf sıvı çıkıyorsa taneler henüz hamdır. Koyu ve hamurumsu bir yapı görülüyorsa hasat gecikmiş olabilir. Koçan, aşağı doğru bükülüp çevrilerek gövdeden ayrılır. Tatlılığını hızla kaybetmemesi için mümkünse aynı gün tüketilmeli veya kısa sürede soğutulmalıdır.
Hasat tamamlandıktan sonra sağlıklı gövdeler parçalanıp uygun bir kompost sistemine eklenebilir. Hastalık belirtisi taşıyan artıklar ise bahçede bırakılmamalıdır.